Türkçe
Kök, yapım eki ve çekim eki
Yeni sözcük oluşturma ile cümlede ilişki kurmayı ayır.
Kısa açıklamaKök, bir sözcüğün anlam ve yapı bakımından temel parçasıdır. Yapım ekleri kök veya gövdeden yeni sözcükler türetebilir. Çekim ekleri ise sözcüğün cümledeki ilişkisini düzenler. Her ek sözcüğün türünü değiştirmek zorunda değildir.Bu rehberde
Yapım ekini tanı
“Kitapçı” sözcüğünde kitap köküne gelen -çı yeni bir sözcük oluşturur. “Gözlük” sözcüğünde göz köküne gelen -lük de yapım ekidir. Bir ekin yalnızca sözcüğü uzatması ölçüt değildir; oluşan yeni sözcükle kök arasındaki anlam ilişkisini incele.
Çekim ekini tanı
“Kitaplar” sözcüğündeki -lar çoğul eki, “kitapta” sözcüğündeki -ta bulunma hâli eki olarak çekim ekleridir. Sözcüğün sözlükteki temel anlamını yeni bir kavrama dönüştürmek yerine sayı veya cümle içindeki ilişkiyi belirtirler. Fiillerde zaman ve kişi ekleri de çekim eklerine örnektir.
Adım adım çözümle
“Kitapçılar” için önce kitap + çı + lar ayrımını yap. -çı ile türetilen kitapçı bir gövdedir; -lar bu gövdeye eklenen çoğul çekim ekidir. Çözümlemede yüzeydeki bütün harf benzerliklerini ek sanma. Sözcüğün köküyle anlam bağı korunmalı ve ekin görevi örnek cümlede açıklanmalıdır.
“Gözlükler” sözcüğünü temel düzeyde çözümle.
Çözüm yolunu göster
Göz + lük + ler biçiminde ayır. Göz köktür; -lük yeni sözcük türeten yapım eki, -ler çoğul bildiren çekim ekidir. Gözlük, yapım eki almış gövdedir.
“Kitapçı” sözcüğündeki -çı hangi tür ektir?
“Kitaplar” sözcüğündeki -lar hangi görevdedir?
Bu konudan ne öğrendin?
Tüm notlarım ↗Sıradaki keşfin
Bu dersteki tüm rehberler →Bu rehber temel kavramları açıklar; belirli bir sınıfın güncel müfredatını eksiksiz karşıladığı iddiasını taşımaz.
Bu rehber yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır. Yayın yaklaşımını oku.