Türkçe
Kurallı, devrik, olumlu ve olumsuz cümleler
Yüklemin yerini ve cümlenin taşıdığı yargıyı ayrı ayrı incele.
Kısa açıklamaCümleleri farklı ölçütlere göre sınıflandırabiliriz. Yüklemin yeri ile yargının olumlu veya olumsuz oluşu ayrı ölçütlerdir. Aynı cümle hem devrik hem olumlu olabilir. Sınıflandırmaya başlamadan önce hangi özelliğin sorulduğunu belirle.Bu rehberde
- Kurallı ve devrik cümle
- Olumlu ve olumsuz yargı
- Soru biçimi ile anlamı ayır
- “Gitmedi bugün okula.” cümlesini iki ölçüte göre sınıflandır.
- “Geldi sonunda beklediğimiz haber.” cümlesi yüklemin yerine göre nasıldır?
- “Üzücü bir haber aldım.” cümlesi yargının gerçekleşmesine göre nasıldır?
- Bu konudan ne öğrendin?
- Sıradaki keşfin
Kurallı ve devrik cümle
Türkçede yüklemi sonda olan cümle kurallı, yüklemi sonda olmayan cümle devrik olarak adlandırılır. “Akşam eve döndüm.” kurallıdır. “Döndüm akşam eve.” ise devriktir. Devrik cümle olması, ifadenin mutlaka yanlış veya anlamsız olduğu anlamına gelmez.
Olumlu ve olumsuz yargı
“Bugün gelmedi.” olumsuz bir fiil cümlesidir. “Evde kimse yok.” da olumsuzluk bildirir. Olumsuzluk -ma/-me ekiyle veya değil, yok gibi sözcüklerle kurulabilir. “Üzücü bir haber aldım.” anlamca olumsuz duygu taşısa da olayın gerçekleşmesini bildiren olumlu cümledir.
Soru biçimi ile anlamı ayır
Soru cümleleri bilgi istemek için kullanılabileceği gibi bağlama göre farklı anlatım amaçları da taşıyabilir. “Bunu bilmez olur muyum?” gibi bir ifade gerçek bağlamında bildiğini vurgulayabilir. Cümlenin biçimi ve aktardığı mesajı ayrı değerlendir; yalnızca bir soru işaretinden bütün özellikleri çıkarma.
“Gitmedi bugün okula.” cümlesini iki ölçüte göre sınıflandır.
Çözüm yolunu göster
Yüklem gitmedi sonda değildir; cümle devriktir. Fiildeki -me olumsuzluk eki eylemin gerçekleşmediğini belirtir; cümle olumsuzdur. Devriklik ve olumsuzluk ayrı özelliklerdir.
“Geldi sonunda beklediğimiz haber.” cümlesi yüklemin yerine göre nasıldır?
“Üzücü bir haber aldım.” cümlesi yargının gerçekleşmesine göre nasıldır?
Bu konudan ne öğrendin?
Tüm notlarım ↗Sıradaki keşfin
Bu dersteki tüm rehberler →Bu rehber temel kavramları açıklar; belirli bir sınıfın güncel müfredatını eksiksiz karşıladığı iddiasını taşımaz.
Bu rehber yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır. Yayın yaklaşımını oku.